Wikipedia:Uitgelicht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Overzicht beheerpagina's
Overzicht navigatie

Elke dag van het jaar wordt op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit de Nederlandstalige Wikipedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Hiertoe zijn 366 sjablonen beschikbaar. Na een jaar wordt de cyclus automatisch herhaald, voor zover tussentijds geen andere artikelen worden geselecteerd en samengevat. De uitgelichtjes zijn bedoeld om bezoekers via deze manier naar artikelen te laten navigeren.

Op Wikipedia:Uitgelicht/Richtlijnen staat een voorstel voor richtlijnen voor de uit te lichten artikelen. Wijzigingen, zoals het vervangen van artikelen, worden bijgehouden en beoordeeld op Wikiproject/Uitgelicht/Voortgang.

  • Het artikel wordt om 24.00 uur 's nachts (MET/MEZT, dus Belgische/Nederlandse tijd) automatisch vervangen.
  • Elke maand heeft een eigen subpagina met een overzicht van de uitgelichte artikelen uit die maand. Dit maakt het ook eenvoudig om een artikel van de dag aan te maken en/of te bewerken.
  • Hieronder staat een overzicht van alle maanden en van de 10 voorbije en 10 toekomstige artikelen.


Uitgelicht (maand):
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december


10 augustus

De Vasa Vasa

De Vasa is het enige overgebleven zeventiende-eeuwse schip ter wereld. Het Zweedse oorlogsschip, in opdracht van koning Gustaaf II Adolf Wasa door de Nederlandse scheepsbouwer Henrik Hybertsson ontworpen, zonk op 10 augustus 1628 in de haven van Stockholm. Doordat het schip topzwaar was, maakte het door een windvlaag slagzij en stroomde water de geschutspoorten binnen. In 1961 werd de Vasa geborgen, en na een lang conservatieproces is het schip nu te bezichtigen in het Vasamuseum te Stockholm. (Lees verder)

 
Voorbije 10 dagen Komende 10 dagen
9 augustus

Detail van een schilderij van Jeroen Bosch

Jheronimus Bosch

Jheronimus Bosch, postuum ook Jeroen Bosch genoemd, was een Zuid-Nederlands kunstschilder die behoorde tot de Noordelijke renaissance. Zijn beroemdste schilderij is waarschijnlijk het drieluik de Tuin der lusten. Typerend voor Bosch is zijn weergave van allerlei vreemde wezens. Ook schilderde hij wrede straffen die zondaars na hun dood in de hel moeten ondergaan. (Lees verder)

11 augustus

Zimmertoren

Zimmertoren

De Zimmertoren is een toren in Lier, in de Belgische provincie Antwerpen. De toren is genoemd naar uurwerkmaker Louis Zimmer, en is het resultaat van het verbouwen van de middeleeuwse Corneliustoren, die een deel was van de tweede omwalling rond de stad.

Het bouwjaar van de oorspronkelijke toren, een oude vestigingstoren (de Corneliustoren), is niet precies bekend, maar ligt vóór 1425. De toren behoorde tot de tweede omwalling van de stad. De toren werd in 1812 door het gemeentebestuur verkocht, maar werd na de Eerste Wereldoorlog weer aangekocht, omdat het stadsbestuur de toren wilde afbreken. In 1928 schonk Zimmer aan de stad Lier een uurwerkmechanisme (de Jubelklok) dat diverse tijden en kosmische en andere periodieke verschijnselen aangeeft. Er werd besloten dit uurwerk onder te brengen in de bouwvallige Corneliustoren, die daartoe tussen 1928 en 1930 werd verbouwd en gerestaureerd en sindsdien Zimmertoren wordt genoemd (Lees verder)

8 augustus

De trilhaarworm Pseudoceros dimidiatus

Platwormen

Platwormen (Platyhelminthes) vormen een omvangrijke stam van ongewervelde dieren die gekenmerkt worden door een plat en langwerpig lichaam. Het zijn dieren met een eenvoudige lichaamsbouw, zonder circulatiestelsel of ademhalingsorganen. Transport van zuurstof en voedingsstoffen vindt plaats middels diffusie door hun dunne weefsels.

Platwormen leven in vochtige omgevingen. Veel soorten, zoals de lintwormen, hebben een parasitaire levenswijze, maar er zijn ook soorten die vrijlevend zijn. Vrijlevende soorten in zoet of zout water zijn vaak afvaleters, maar ook jagende platwormen komen voor. (Lees verder)

12 augustus

Uitzicht op Orania Orania

Orania is een Zuid-Afrikaans dorp dat in de droge Karoo langs de Oranjerivier in de Noord-Kaap gelegen is. Het dorp wordt door de regionale weg R369 in tweeën gedeeld. Orania ligt halverwege tussen Kaapstad en Pretoria.

Het doel van het dorp is een centrum voor het Afrikaans en de Afrikaner-identiteit te scheppen door de taal en cultuur in leven te houden. Iedereen die zichzelf als een Afrikaner definieert en zich identificeert met de Afrikaner etniciteit mag in Orania wonen. (Lees verder)

7 augustus

Gehakkelde aurelia

Gehakkelde aurelia

De gehakkelde aurelia (Polygonia c-album) is een dagvlinder uit de familie Nymphalidae. Deze middelgrote vlinder komt voor in een groot deel van het Palearctisch gebied en zijn verspreidingsgebied breidt zich onder invloed van de klimaatverandering steeds verder uit naar het noorden.

De gehakkelde aurelia is in Nederland en België een algemene soort, die bij bosranden, struweel en in parken en tuinen kan worden waargenomen. Met de dagpauwoog, atalanta, kleine vos en landkaartje is de gehakkelde aurelia een van de "brandnetelsoorten" onder de dagvlinders, waarvan de rupsen vooral op brandnetel te vinden zijn. Het menu van de rups van de gehakkelde aurelia kan echter ook uit andere planten bestaan. De vlinder overwintert als volwassen dier verstopt in boomholtes of tussen afgevallen blad. (Lees verder)

13 augustus

Fidel Castro

Fidel Castro

Fidel Castro (Birán, 13 augustus 1926 – Havana, 25 november 2016) was tot 2008 de president en de belangrijkste leider (Líder Máximo) van Cuba. Hij was in dat land aan de macht vanaf de Cubaanse Revolutie van 1958-1959, waarin de toenmalige pro-Amerikaanse dictatuur van Fulgencio Batista omver werd geworpen. Castro werd geboren op een suikerplantage in de provincie Oriente als derde kind van Ángel Castro y Argiz en Lina Ruz González. Hij had twee broers, Ramón en Raúl Castro, en drie zusters, Angela, Juanita en Emma.

Nadat Castro een zware operatie had ondergaan nam zijn broer Raúl op 31 juli 2006 de macht over. (Lees verder)

6 augustus

Het expeditieschip Discovery

Discovery-expeditie

De Discovery-expeditie (1901–1904) was de eerste officiële Britse verkenning van het toen nog grotendeels onbekende Antarctica sinds kapitein James Clark Ross zestig jaar eerder een dergelijke expeditie had ondernomen. Veel later bekend geworden ontdekkingsreizigers zoals Robert Falcon Scott, die de leider van de expeditie was, Ernest Shackleton, Edward Adrian Wilson, Frank Wild, Thomas Crean en William Lashly begonnen met deze expeditie aan hun carrière. (Lees verder)

14 augustus

De Amsterdam ArenA

Johan Cruijff ArenA

De Johan Cruijff ArenA is een multifunctioneel stadion aan de noordwest-kant van de Johan Cruijff Boulevard, nabij Station Amsterdam Bijlmer ArenA. Het is met 53.052 zitplaatsen het grootste stadion van Nederland. Het valt vergeleken met andere voetbalstadions niet op door de lengte en breedte maar vooral door de hoogte. Sinds 14 augustus 1996 is het de thuisbasis van de voetbalclub AFC Ajax. Ook de american footballers van Amsterdam Admirals speelden er hun thuiswedstrijden.

Met een helling van 37 graden zijn de tribunes van de Arena de op drie na steilste van Europa. (Lees verder)

5 augustus

Buffercapaciteit

Buffer

Een buffer of een zuurteregelaar is in de chemie een waterige oplossing van twee stoffen die zich in een bepaald evenwicht bevinden en een bepaalde pH aannemen. Bij verdunning, toevoegen van een zuur of een base zal deze pH nagenoeg constant blijven. De verstoring van het evenwicht en de zuurtegraad wordt dus 'gebufferd'.

Bufferoplossingen bestaan steeds uit een zuur/basekoppel; ofwel een zuur en het zout van zijn geconjugeerde base, ofwel een base en het zout van zijn geconjugeerd zuur. Beide zijn steeds zwakke zuren of basen, ze zullen dus onvolledig reageren. (Lees verder)

15 augustus

Het wapen van Panama-Stad

Panama-Stad

Panama-Stad (Spaans: Ciudad de Panamá) is de hoofdstad van het Centraal-Amerikaanse land Panama en van de gelijknamige provincie.

De stad, gesticht op 15 augustus 1519, heeft meer dan een miljoen inwoners en is gelegen aan de monding van het Panamakanaal aan de zijde van de Grote Oceaan.

Het aanzicht van Panama-stad wordt bepaald door hoogbouw. De stad is omringd door de regenwouden van onder meer het Parque Natural Metropolitano en de nationale parken Soberanía en Camino de Cruces. (Lees verder)

4 augustus

Jeanne Calment, 40 jaar oud

Jeanne Calment

Jeanne Louise Calment (Arles, 21 februari 1875 – aldaar, 4 augustus 1997) uit Frankrijk is de oudste mens ooit van wie de geboorte- en sterfdatum officieel vaststaan. Ze leefde 122 jaar en 164 dagen. In haar jonge jaren heeft Calment eens Vincent van Gogh ontmoet, toen die een schildersdoek kwam kopen in de stoffenwinkel van haar oom. (Lees verder)

16 augustus

Afbeelding

Lake Tahoe

Lake Tahoe is een groot zoetwatermeer in de Sierra Nevada, op de grens tussen de Amerikaanse staten Californië en Nevada. Het is het grootste bergmeer en op een na diepste meer van de Verenigde Staten. Het diepblauwe meer is een trekpleister voor binnenlands toerisme.

Het bekken van Lake Tahoe werd gevormd door een geologische breuk, waardoor het land aan weerskanten omhoog kwam. In die slenk ontstond Lake Tahoe door schuivende gletsjers. Het meer is 490 km² groot, is tot 501 meter diep en heeft een volume van 150 km³. Het wordt gevoed door tal van kleine bergstromen, maar heeft slechts een uitstroom, de Truckee. Het bekken van Lake Tahoe, kortweg Tahoe genoemd, is erg bosrijk en heeft een gematigd mediterraan klimaat. (Lees verder)

3 augustus

Gewone vampier

Gewone vampier

De gewone vampier (Desmodus rotundus) is een middelgrote Latijns-Amerikaanse vleermuissoort, de meest algemene van de drie soorten vampiervleermuizen. Net als de andere vampiervleermuizen leeft de gewone vampier voornamelijk van het bloed van warmbloedige dieren.

De gewone vampier leeft, anders dan de andere vampiervleermuizen, van het bloed van middelgrote en grote zoogdieren als vee, tapirs, herten en apen. Ook mensen kunnen worden aangevallen, maar de mens is geen favoriet prooidier. Met zijn scherpe snijtanden maakt de vampiervleermuis een klein wondje in de huid, waarna hij met de tong het bloed oplikt. Het prooidier slaapt meestal als het wordt aangevallen en merkt niets van de vleermuis. Wel kan een vampier op deze manier ziekten als hondsdolheid verspreiden. (Lees verder)

17 augustus

Portret van Tula

Tula

Tula (overleden op Curaçao, 3 oktober 1795), ook wel 'Rigaud' genoemd, was de leider van de Curaçaose slavenopstand van 1795. Als slaaf werkte hij jarenlang op plantage Kenepa (Knip) in het westen van Curaçao. Hij protesteerde tegen het onrecht dat slaven door hun meesters werd aangedaan en streefde naar vrijheid en gelijkheid. Hij sprak zijn medeslaven toe en nam het initiatief om op 17 augustus 1795 samen met ongeveer veertig tot vijftig medeslaven het werk neer te leggen en naar zijn ‘eigenaar’ Caspar Lodewijk Van Uytrecht te gaan om voor hun vrijheid te pleiten. Dit was het begin van uiteindelijk de grootste slavenopstand in de geschiedenis van de Nederlandse Antillen. Onder Tula's leiding trokken uiteindelijk rond de tweeduizend slaven op weg naar de gouverneur in Willemstad. (Lees verder)

2 augustus

Globale verdeling van de klimaatzones volgens de klimaatclassificatie van Köppen

Vochtig subtropisch klimaat

Met vochtig subtropisch klimaat (Köppen: Cfa en Cwa) wordt een klimaattype bedoeld dat enerzijds bepaalde kenmerken met een landklimaat en anderzijds kenmerken met een subtropisch en/of tropisch klimaat gemeenschappelijk heeft. In de meteorologie wordt ook wel van een "subtropisch regenklimaat" of "gematigd regenklimaat" gesproken. (Lees verder)

18 augustus

Rouwplaats aan de Pukkelpopweide

Noodweer tijdens Pukkelpop 2011

Het noodweer tijdens Pukkelpop in Kiewit vond plaats op donderdag 18 augustus 2011, toen op de eerste dag van het festival een hevig onweer over Hasselt trok. Het noodweer kostte aan vijf mensen het leven en zorgde voor grote schade.

Omstreeks 18.15 uur trok een kort, maar zeer hevig onweer over de weide te Kiewit. In enkele minuten tijd stond de volledige weide blank en door de hevige windstoten en valwinden knapten enkele bomen af. Uit angst voor de wind gingen veel mensen in de Château-tent schuilen, maar die stortte ten gevolge van grote hagelstenen, regen en hevige windstoten in. Hierbij kwamen 5 personen om het leven en raakten vele anderen licht- tot zwaargewond. (Lees verder)

1 augustus

Stilleven met kazen, amandelen en krakelingen

Stilleven met kazen, amandelen en krakelingen

Stilleven met kazen, amandelen en krakelingen is een schilderij van Clara Peeters. Het schilderij werd circa 1615 geschilderd. Clara Peeters specialiseerde zich in stillevens met prachtige voorwerpen, heerlijke vruchten en kostbaar voedsel. Dit type stilleven wordt ook wel "banketje" genoemd. De symboliek van zulke schilderijen is niet volledig bekend.

In het spiegelend deksel van de schenkkan achter de kaas schilderde Clara Peeters haar eigen portret. Zij volgde hiermee het voorbeeld van Jan van Eyck, die in 1434 zijn zelfportret weergaf in zijn beroemde dubbelportret van het echtpaar Arnolfini. (Lees verder)

19 augustus

Beeld van Imperator Caesar Augustus

Keizer Augustus

Imperator Caesar Augustus (23 september 63 v.Chr. – 19 augustus 14 n.Chr.) was de eerste princeps (vergelijkbaar met "keizer") van Rome. Door steeds meer verschillende bevoegdheden van republikeinse magistraten naar zich toe te trekken, kreeg hij de feitelijke macht over Rome in handen. Deze achterneef en voornaamste erfgenaam van Julius Caesar won de machtsstrijd die volgde op de moord op Caesar in het jaar 44 v.Chr. Hij was in 31 v.Chr. de enige die ten slotte levend uit deze strijd kwam. Vanaf 27 v.Chr. zou hij als princeps (eerste burger) de teugels van het Romeinse Rijk in handen houden. Hij maakte een einde aan een eeuw van burgeroorlogen en stichtte in de daaropvolgende periode de Julisch-Claudische dynastie. (Lees verder)

31 juli

Waarschuwingsbord

Woomera Test Range

De Woomera Test Range is de grootste testlocatie voor wapens ter wereld en ligt in het oostelijke deel van de Grote Victoriawoestijn in de Australische deelstaat Zuid-Australië. De Range heeft een oppervlakte van 127.000 km² (bijna drieënhalf keer zo groot als Nederland) en beslaat daarmee bijna 13% van Zuid-Australië. Vroegere namen van de testlocatie zijn: Woomera Test Facility, Woomera Rocket Range en Long Range Weapons Establishment (LRWE). (Lees verder)

20 augustus

De Spieghel Historiael van Jacob van Maerlant

Geschiedenis van de Nederlanden in de Middeleeuwen

De geschiedenis van de Nederlanden in de Middeleeuwen heeft betrekking op de gebieden die tegenwoordig Nederland, België en Luxemburg vormen. Verder valt hieronder ook de geschiedenis van de gebieden die tegenwoordig deel uitmaken van de Franse Republiek of Duitsland, maar gedurende de Middeleeuwen deel waren van Nederlandse staatkundige verbanden. Het gaat dus met name om de landen ten noorden van de Somme in het zuiden en ten westen van de Eems in het oosten. Al deze gebieden werden wel aangeduid als de Lage Landen of nog tot de 18e eeuw als Vlaanderen en pas vanaf de 15e eeuw ook wel als de Nederlanden, die echter gedurende de Middeleeuwen nog geen staatkundige eenheid waren. (Lees verder)

Alle dagen

januari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
februari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29
maart 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
april 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
mei 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
juni 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
juli 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
augustus 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
september 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
oktober 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
november 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
december 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31

Zie ook